Dwergfactor

De Bulldogfaktor bij het Dexterrund

Bulldogkalveren ontstaan door een genetisch defect, t.w. de dwergfactor en niet zoals sommige mensen in Engeland tot voor kort nog dachten door stress, droogte, te weinig vitaminen, onweer enz.
Het bulldogkalf komt ook bij andere rassen voor, maar de Dexter heeft het hoogste percentage met deze afwijking.
Zoals bekend bestaan er laag- en hoogbenige Dexters; het vaststellen van de beenlengte, dus of men te maken heeft met een laag- of hoogbenig dier is niet altijd even gemakkelijk. De dwergfaktor(bulldog) is gekoppeld aan het laagbenige type.
Over het algemeen zijn de laagbenige Dexters goed bevleesd, dit komt omdat dezelfde hoeveelheid spiermassa aan minder lange botten “hangt”. In de fokkerij valt deze storende factor te vermijden door in ieder geval geen laagbenige dieren met elkaar te kruisen! Ter verduidelijking geeft onderstaand schema aan wanneer er kans bestaat op een bulldogkalf, waarbij de volgende afkortingen van toepassing zijn:

H = normale gen (hoogbenig)
D = afwijkend gen (bulldoggen oftewel dwergfactor oftewel chondrodysplasia)

 laagbenig x laagbenig laagbenig x hoogbenig  hoogbenig x hoogbenig
 (D + H) x (D + H) (D + H)   x (H + H) (H + H) x (H + H)
 25%        50%      25%  50%        50% 100%
 (D + D)    (D + H)   (H + H)  (D + H)      (H + H)  (H + H)
bulldog   laagbenig hoogbenig  laagbenig   hoogbenig  hoogbenig

Gelukkig zullen velen nog nooit een echt bulldogkalf gezien hebben of juist gedacht hebben dat ieder misvormd geboren kalf een bulldogkalf is. Een bulldogkalf wordt altijd dood geboren wordt en een levend geboren misvormd kalf is absoluut geen bulldogkalf.

De kenmerken van een bulldogkalf zijn de volgende:

  • De buik is meestal een stuk open, met naar buiten hangende darmen.
  • Aan de voorkant kort en plat gezicht met een grote, maar normale, naar buiten hangende tong.
  • Zeer korte poten, niet langer dan ca. 10 cm.
  • Opgeblazen lichaam.

Het volgende is ook nog bekend:

  • Koeien aborteren gewoonlijk van een bulldogkalf tussen de 5 en 7 maanden van de dracht, maar kunnen het ook voldragen. Hoe langer de dracht hoe groter de kans is op moeilijker afkalven.
  • Koeien uieren wel, maar de melkgift kan beperkt zijn, afhankelijk van de duur van de dracht.
  • Een bulldogkalf heeft geen invloed op de vruchtbaarheid van de koe (mits geen compicaties zijn opgetreden, dit geldt echter voor iedere worp).
  • Indien een koe eens een bulldogkalf heeft gehad, betekent dit niet dat ze iedere keer weer een bulldogkalf krijgt, zeker als u de volgende keer een hoogbenige stier gebruikt.

Jarenlang is er in Engeland en Australië naarstig gezocht naar de veroorzaker van het afwijkende gen(en) met betrekking tot de dwergfactor(bulldog). Sinds 2003 is er een methode ontwikkeld door het Dr. Van Haeringen Laboratorium te Wageningen om vast te kunnen stellen of een dier drager is van de Dwergfactor.

U kunt uw dier daar laten testen.

kleine hoogbenige Dexters

Sinds 1970 zijn enkele fokkers begonnen om de bulldogfactor uit te bannen en zijn enkel met hoogbenige dieren gaan fokken. Zij maken de kruising hoogbeen x hoogbeen. Hierbij worden telkens de kleinere hoogbenige dieren geselecteerd voor de volgende generatie. Hierdoor werd hun populatie hoogbenige dieren kleiner en benaderen qua hoogtemaat de laagbenige dieren.

Deze laagbenige dieren zijn klein omdat ze de bulldogfactor hebben. Door deze factor zijn de groeischijven aan het einde van de botten aangetast waardoor de botten niet hun volledige lengte bereiken. Ze zijn dus klein door deze éne factor. Omdat deze factor bij de ene koe meer invloed heeft dan bij een andere koe kan men aan de hoogtemaat van een laagbenige koe niet inschatten hoe groot ze zou zijn geweest indien ze niet die bulldogfactor had gehad. Dat verklaart ook de ervaringen van mensen die de kruising laagbenig x hoogbenig maken dat wanneer er een hoogbenig kalf geboren wordt deze nogal eens erg groot uitvalt. Blijkbaar is de gebruikte laagbenige in de kruising een dier die  erg groot zou zijn indien ze niet de bulldogfactor had gehad. Dit dier vererft groot wanneer ze het laagbenigheidsgen (bulldogfactor) niet doorgeeft.

Dexters uit de fokkerij die al generaties hoogbenig x hoogbenig fokken en daarbij selecteren op een kleine koe (zonder dat het een smalle iele koe wordt) noemen we in de volksmond een kleine hoogbeen.